Görkem Yıldırım

NVIDIA'dan Performans Düşkünlerine 3-Way SLI

NVIDIA ve ATI arasındaki yarış bir kez daha kızışmaya başladı. ATI'nın çift yongalı Radeon HD3870X2 sayesinde "tek kartta performans liderliğini" alması dengeleri bir kez daha sarstı. Bunun hemen ardından GeForce 9 serisinin ilk modeli GeForce 9600GT resmi tanıtımı yapıldı ve 169-189$ olması beklenen kartın HD3850-3870 arası performans verdiği ve gayet iyi bir orta segmen model olduğu anlaşıldı. GeForce 8600GT yerini alacak bu modelden sonra büyük ihtimalle Mart ayında çift yongalı 9800GX2 tanıtılacak. Ardından 9800GT ve 9800GTX modelleri gelebilir. NVIDIA aynı zamanda nForce 790i yongasetini tanıtmaya da hazırlanıyor. Yongasetinin mevcut 780i'den farkı DDR3 desteği.

Bunlarla birlikte grafiksel anlamda tek kartla performans liderliği NVIDIA'nın eline geçer mi şimdilik bilemiyoruz. O zamana kadar NVIDIA için büyük bir şov niteliği taşıyan 3-way SLI'ı mercek altına alıyoruz. SLI ve CrossFire'da birden çok ekran kartının birlikte çalışıp daha yüksek performans sunmaya odaklandığını hepimiz biliyoruz. AMD'nin 4 ekran kartı destekleyen CrossFireX teknolojisi tanıtılınca NVIDIA'dan cevap vermemek olmazdı. Biraz geriye gidip GeForce 8800GTX ve Ultra modellerinin tanıtıldığı günleri hatırlayalım. Bu kartlarda neden çift SLI bağlantısı olduğu merak konusu olmuştu. İşte o zamanlar NVIDIA'nın aklında ikiden çok kartla SLI kurmak vardı.



SLI, 3-way SLI, CrossFire ve CrossFireX hangisi olursa olsun, uyumlu bir anakart ve güçlü bir PSU kullanmak boynumuzun borcu oluyor. HD3870X2 ve 9800GX2 gibi çift GPU içeren kartlarsa anakartta desteği aramaksızın yüksek performans getiriyor. 3-way SLI içinse az önce söylediğimiz iki SLI yuvası içeren 8800GTX ya da 8800Ultra'yı kullanma ek şartı da var. Hemen en baştan belli olan bir gerçek, daha ucuz olan 8800GTX seçilmesi halinde sadece ekran kartlarına KDV dahil 3 x 700$ ödenecek olması. Elbette 3 tane PCIe x16 yuvası olan ve 3-way SLI destekli anakartlar da fazla değil. Bunun şartı anakarttaki yongaseti 680i, 780i ya da 790i olmak zorunda. Bu tür bir anakart ise KDV dahil 285$'dan başlıyor.



Hemen ne oluyoruz bu kadar para kimde var diyeceksiniz. Evet haklısınız, 3-way SLI sadece para gani diyenler için tercih edilebilecek bir sistem. Bu sistemi böyle iyi hazırladıktan sonra dört çekirdekli bir Intel işlemci ve en az 2 GB DDR-2 bellek almamak olmaz. Aksi halde sistem darboğazı sonucu performans istenen seviyeye gelmez. Diğer gereksinimlerse Windows Vista işletim sistemi, en az 1100 Watt çıkışlı ve 6 tane PCIe bağlantılı PSU. İlk etapta onay almış olan güç kaynakları şunlar:

• 2theMax SP-1200
• CoolerMaster Real Power Pro 1250W
• Gigabyte Odin 1200W
• PC Power & Cooling Turbo-Cool 1200
• Tagan BZ1100 1100W
• Tagan TG1100-U6
• Tagan ITZ1100 1100W
• Tagan ITZ1300 1300W
• Topower EP-1200P10-T2
• Topower EP-1200P10

NVIDIA'nın 3-way SLI tanıtımındaki iddialı sözü şu: "İlk defa 1920 x 1200 piksel çözünürlükte ve yüksek detayla akıcı biçimde Crysis oynayabileceksiniz." Sadece yüksek çözünürlükte Crysis oynayabilmek için böyle bir sisteme yatırım yapacak var mıdır bilemiyoruz ama Crysis'i bu detayla çalıştıran sistemin oynamayacağı oyun yok diyebiliriz. 1920 x 1200 ve hatta 2560 x 1600 piksel gibi çözünürlüklerde oyun oynamak bir rüya gibi gelebilir. Çünkü bu çözünürlükler için gerekli olan LCD monitörler 24 inç ve 30 inç. Demek oluyor ki bu sisteme en azından 24 inçlik bir LCD monitör eklemek lazım ki anlamı olsun. Daha düşük çözünürlüklerde 3-way SLI kurmadan da Crysis oynamak mümkün oluyor zaten.



Olaya bir de şu açıdan bakmak lazım. 3-way SLI sistemi NVIDIA için bir prestij meselesi. Hatırlanacağı gibi 2006 ortasında Quad-SLI tanıtılmış ve daha sonra başarısız olunca geri çekilmişti. Çift yongalı 7900GX2 veya 7950GX2 ile kurulan Quad-SLI sistemler beklenen artışı sunamamıştı. Şimdiyse Triple-SLI için benzer durum olabilir mi sorusu geliyor. Çünkü uygun olan iki kart 8800GTX ve Ultra'nın üretimi sona ermek üzere. Her ikisi de 90 nm tabanlı olan bu GPU'lar çok güçlü ve devrimsel yenilikler getirdi ama üretim teknikleri demode oldu. Şimdiden sonra sırada hep 65 ve 55 nm tabanlı yongalar var.



3-way SLI ile gövde gösterisi yapan NVIDIA bunun yanına çift 9800GX2 kart ile Quad-SLI'ı getirecek gibi görünüyor. Karşısındaki rakipse 2 x HD3870X2 ile kurulan 4 GPU'lu CrossFireX sistem olacak. Son bilgilere göre 3-way SLI'ın devamı 3 x 9800GT olacak. GeForce 9800GT'nin 8800GT'ye güncelleme yapılarak elde edileceği ve asıl farkın kart üzerindeki çift SLI fişi olacağı söyleniyor. Bunların ne derece doğru olduğu 1 ay içinde netlik kazanacak. Sonraki soruysa şu olacak: 3 x 9800GT'mi, 2 x 9800GX2 mi yoksa 2 x HD3870X2'mi daha performanslı ve ekonomik. Bu incelemelerin oldukça çekişmeli olacağını düşünüyoruz.



Görüldüğü gibi sistem sadece Intel işlemcilerle uyumlu. Üç kartın bağlanabilmesi için özel bir adaptör kullanılıyor. Bu adaptör daha geniş ve üstünde 6 tane fiş bir arada bulunuyor. Gerçekte fişler paralel olarak değil çaprazlamasına bağlı. Böylece 1-2, 2-3 ve 1-3 arasında bağlantı kurulmuş oluyor. Bunun yanında kasa ve soğutması da son derece önemli. Çünkü çift yuva kaplayan 3 ekran kartı yanyana gelince aralarında milim mesafe kalıyor ve fanların hava alması epey zorlaşıyor. Onay almış olan iki kasa Cooler Master Cosmos ve Silverstone TJ10. Onay alan kasa sayısı artabilir. Dikkat edilmesi gereken bir nokta, kasa sol kapağında geniş çaplı hava emici bir fan olması. Böylece ekran kartları biraz ferahlamış olacak.



Yazılım tarafında Windows Vista zorunlu. Ek olarak Microsoft'un sunduğu belirli yamalar kurulmazsa 3-way SLI'ın getirdiği performans farkı elde edilemiyor. ForceWare sürücüleri kurulduktan sonra Windows yamaları da kurulmalı. 3-way SLI'ı aktif etmek için NVIDIA Control Panel içinden 3D Settings'e girip Set SLI Configuration satırını bulun. Burada Enable 3-way SLI yazan yeri seçip uygulamak yeterli oluyor. Ayrıca oyunlar için de güncellemeleri kurmak gerekiyor. Örneğin az önce söz ettiğimiz Crysis için 1.1 güncellemesi yüklenmezse 3-way SLI'ın etkileri hissedilmiyor. Diğer oyunlar için de uygun yamaların eklenmesi gerekebilir.



Özellikle üzerinde durulan bir detay, 3-way SLI'ın özel durumlarda büyük fark attığı. 1920 x 1200 piksel ve üstü çözünürlük, 16xAA ve yüksek detaylar seçildiğinde esas fark ortaya çıkıyor. Benim zaten LCD monitörüm küçük diyorsanız fark görmeniz mümkün olmayabilir. Bu kadar anlatımdan sonra şimdi sıra geldi denemelere. Bu amaca yönelik olarak aşağıdaki özelliklere sahip test sistemini kullandık:

• Intel Core 2 Duo 3.2 GHz İşlemci
• ZEROtherm NV120 Soğutucu
• EVGA nForce 680i Anakart
• 2 x 1 GB DDR2-800+ A-Data Extreme SLI Bellek @ 1000 MHz
• WD Raptor 150 GB 10.000 rpm SATA Disk
• 24 inç BenQ G2400W LCD
• Tagan TG1100-U33 1100 Watt PSU
• Aplus El-Diablo Kasa
• Samsung 18X DVD-RW SATA
• ForceWare 169.25 ve nForce 15.08 sürücüleri

İlk olarak sizlere EVGA nForce 680i anakartı tanıtmak istedik. Bu özel anakart 3-way SLI ve ESA desteğiyle çok değerli bir test bileşeni. Şimdilerde nForce 780i olarak güncellendi ve PCIe 2.0 ve 45 nm Core 2 Quad desteği eklendi. Şimdilik ne işlemci (elimizde henüz Quad işlemci yok) ne de PCIe 2.0 açısından (PCIe 2.0 getirisinin çok düşük olduğunu biliyoruz) sıkıntı yaşamadığımız için bu anakarttla teste koyulduk. Son BIOS güncellemesiyle 45 nm'lik Core 2 Duo işlemcileri destekler hale gelen anakart Soket 775 formundaki işlemcilerden sadece 45 nm Core 2 Quad modellerini desteklemiyor. Yongasetinin resmi desteği 1333 MHz FSB ama overclock yoluyla FSB'yi arttırmak mümkün.



Anakarttaki kuzey ve güney köprüleri epey fazla ısındığından özel bir soğutma sistemi kullanılmış. İki köprüyü birbirine ısı borusu bağlıyor ve kuzey köprüsü üzerindeki iri soğutma bloğuna fan ekleme imkanı var. Hayli ısındığı için biz bu fanı ekledik ama oldukça gürültülü olduğunu gördük. Neyse ki 5000 devir civarında çalışan fanın hızını BIOS ayarlarıyla düşürmek mümkün. Hiç overclock yapmayacaklar fansız olarak da kullanabilir. Anakartın en önemli özelliği 3 tane PCIe x16 yuvası ve 3-way SLI desteği demiştik. Bu yuvalardan siyah renkli olanlar PCIe x16 ve mavi olan gerçekte PCIe x8. Bundan dolayı niyeti SLI olanlar siyah yuvaları kullanmalı.



Toplam 4 tane bellek yuvası var. Standart DDR2 belleklerde en yüksek hız 800 MHz olabiliyor ama SLI-Ready (EPP) bellek kullanılması durumunda bu kez hız sınırı 1200 MHz. Anakartta 7.1 kanal ses devresi ve çift Gbps ağ bağlantısı var. NVIDIA'ya özgü FirstPacket ve DualNet & Teaming teknolojileri ağ bağlantısından daha fazlasını elde etme imkanı veriyor. İlki veri paketlerinin iletimini hızlandırıyor, ikincisiyse iki bağlantının band genişliğini bir araya getirebiliyor. Toplam 6 tane SATA ve 2 tane PATA bağlantısı var. RAID seçenekleri 0, 1, 5 ve 10. SATA çıkışlardan dördü bir aradayken diğer ikisi kenarda ve yatık biçimdeler. Böylece disklerin kablosu az yer kaplıyor. Arka panelde eSATA bağlantısı bulunmuyor. Sistem bilgisini gösteren debug LED faydalı.





EVGA nForce 680i modelinde USB 2.0 bağlantı sayısı 10. Ayrıca FireWire desteği de bulunuyor. Power ve Reset butonları anakartın alt köşesine yerleştirilmiş ve çok deneme yapan kullanıcılara kolaylık sağlanmış. NVIDIA bu yongasetini tanıttığında 3. ekran kartı yuvasının fizik hızlandırıcı için uygun olduğundan bahsediyordu. Tabii aynı zamanda 6 monitör çıkışı almak isteyenler için de uygun bir eklentiydi. Sonradan 3-way SLI çıkınca bu yuvanın önemi arttı. Bizim elimizde 3 farklı marka GeForce 8800GTX ekran kartı vardı. Bunlar NVIDIA referans, EVGA ve XFX'in modelleriydi. NVIDIA ve EVGA kartlarda GPU hızı 576 MHz, shader hızı 1350 MHz ve bellek hızı 1800 MHz. Overclocklu gelen XFX'deyse GPU hızı 600 MHz, shader hızı 1350 MHz ve bellek hızı 1900MHz. Elbette SLI ve 3-way SLI sırasında XFX kart diğerlerinin hızına geliyor.





Bu üç kartın bir araya gelişiyle 3 x 768 MB = 2.25 GB grafik belleği bir araya gelmiş oluyor ve sistem belleğini geride bırakıyor. Bellek band genişliği tam tamına 259 GB/saniye. GPU'ların içerdiği transistörlerin toplamı 2 milyara yakın ve Core 2 Duo işlemci karşılarında ezik kalıyor. Her biri 128 paralel işlemci içerdiğinden toplamda elde edilen sayı 384 paralel işlemci. Bu iddialı rakamlar acaba performansa nasıl etki ediyor? Anlamak için tek 8800GTX, çift 8800GTS ile SLI ve üç 8800GTX ile 3-way SLI kurup testleri tekrarladık.

Şimdi bir kez daha 3-way SLI için gereksinimleri listeleyelim:

• 3 x GeForce 8800GTX ya da GeForce 8800Ultra ekran kartı
• NVIDIA nForce 680i ya da 780i yongasetli anakart
• Intel Core 2 Duo ya da Core 2 Quad işlemci
• 2 GB DDR2-800 sistem belleği
• En az 1100 Watt çıkışlı ve 6 x PCIe bağlantılı PSU
• 3-way SLI bağlantı köprüsü
• Windows Vista işletim sistemi ve güncel yamalar

Test sonuçlarından çıkanlar

Aşağıdaki tablolar ve grafikler şu anki durumu aşağı yukarı özetliyor. Tüm testlerde çözünürlüğü 1920 x 1200 piksel seçtik ki 3-way SLI'ın katkısı ortaya çıksın. Ayrıca AA ve AF değerlerini de bu amaca yönelik olarak yüksek tuttuk. Bu incelemede gerçekten güçlü bir sisteme ihtiyacı olanlara 3-way SLI'ın gerçek yüzünü göstermeyi amaçladık. Yeni sürücüler ve oyun güncellemeleri durumu 3way-SLI lehine biraz daha iyileştirebilir. Daha alt çözünürlükler sizi kesiyorsa 3-way SLI'a hiç girmeyin deriz. Oyununa göre bazen SLI, bazen de 3-way SLI ciddi katkı sağlıyor. Bazen de 3-way SLI yerine SLI seçmek daha mantıklı görünüyor.





Yalnız şuna da dikkat etmek lazım. Yüksek çözünürlük ve detayla SLI iken 30 fps altında kalanlar 3-way SLI ile konfor sınırını aşıp oynu oynayabilir hale gelebilir. Mesela World In Conflict'de öyle oldu. Crysis hariç diğer oyunların çoğunu SLI kurtardı. Bunun bir de 2560 x 1600 piksel aşaması var. O zaman değerler daha da düşük olacak ve SLI ile yeterli olan performans yetmez olacak! Performans dışından güç tüketimine ve ısılara da baktık.





SLI ve 3-way SLI'da sistemin güç tüketimi kademeli olarak artıyor. NVIDIA 1100 Watt önermiş ama bizim sistem Crysis oynarken 567 Watt ile bunun ancak yarısını tüketti. Isı değerlerine dikkat edin. Her durumda en üstteki kart en çok ısınan oldu. Elbette üsttekinin fanı ve soğutucusu altındakilerden gelen ısıyı emmek zorunda kalıyor. Sistemimiz kasa içinde ama sol kapak açıktı. Kapalı kasada ısılar daha fazla olacaktır. Sol kapakta hava çeken fan olmasını öneriyoruz.

Peki kime göre?

24 inç ve üstü büyük ekranı olan ve ağır oyunlar oynayan, detayları sevenler için bir sistem. Çok pahalı ve güç tüketimi yüksek, orası kesin. 2 x 9800GX2 ile Quad-SLI'ın ne getireceği merak konusu. Yeni nesil kartların SLI performansını da görmek lazım. 2 x 9800GTX SLI da ilginç bir çözüm olabilir. Ayrıca söylentilere göre 3-way SLI için uygun olan yeni kart 9800GT olacakmış. Bakalım bu karttan 3 tanesi ne kadar maliyetli olacak ve ne performans sunacak. Bu incelemeyi yapmamızdaki katkılarından dolayı NVIDIA'ya özel olarak teşekkür ediyoruz.